Zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej - czy warto udać się do periodontologa?

Rana na policzku, która nie chce się zagoić, biały nalot na języku, narośl na dziąśle albo bolesne plamki na podniebieniu. Zmiany w jamie ustnej są bardzo częste i większość z nich jest niegroźna. Pacjenci często nie wiedzą jednak, do jakiego lekarza się z nimi zgłosić. Wyjaśniamy, kto zajmuje się chorobami jamy ustnej, jakie zmiany pojawiają się najczęściej i kiedy nie wolno z wizytą zwlekać.

Lekarz od jamy ustnej. Do kogo się zgłosić?

• Stomatolog ogólny to dobry pierwszy krok. Oceni zmianę, usunie ewentualną przyczynę, np. ostrą krawędź zęba, i w razie potrzeby pokieruje dalej.
• Periodontolog, czyli lekarz od dziąseł, zajmuje się chorobami przyzębia, dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej. To właściwy specjalista przy zmianach na dziąsłach, przewlekłych owrzodzeniach, liszaju płaskim czy nawracających stanach zapalnych. Więcej o tej dziedzinie na stronie periodontologia i w artykule z jakimi objawami udać się do periodontologa.
• Chirurg stomatologiczny lub szczękowo-twarzowy usuwa narośla i pobiera wycinki do badania. Takie zabiegi wykonujemy w ramach chirurgii stomatologicznej.
• Dermatolog pomaga, gdy zmiany w jamie ustnej towarzyszą chorobom skóry, np. liszajowi płaskiemu czy chorobom pęcherzowym.
• Laryngolog zajmuje się zmianami w gardle i nasadzie języka, a onkolog prowadzi leczenie, jeśli badanie wykaże nowotwór.

Najczęstsze zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej

Afty

Okrągłe, płytkie, bolesne owrzodzenia z białawym dnem i czerwoną obwódką. Pojawiają się na policzkach, wargach i języku, często nawracają i goją się same w ciągu 1-2 tygodni. Sprzyjają im stres, drobne urazy i niektóre niedobory.

Opryszczka

Grupa drobnych pęcherzyków, najczęściej na wardze, rzadziej na podniebieniu lub dziąsłach, poprzedzona pieczeniem. Wywołuje ją wirus i ma tendencję do nawrotów.

Grzybica (pleśniawki)

Biały, ścieralny nalot na języku, policzkach lub podniebieniu, pod którym błona jest zaczerwieniona. Częsta u niemowląt, osób noszących protezy, po antybiotykach i przy obniżonej odporności.

Urazowe owrzodzenia i zgrubienia

Ostra krawędź zęba, źle dopasowana proteza lub przygryzanie policzka powodują owrzodzenia albo twarde zgrubienia (włókniaki). Po usunięciu przyczyny owrzodzenie zwykle goi się w ciągu 2 tygodni. Włókniak trzeba usunąć chirurgicznie.

Liszaj płaski

Przewlekła choroba zapalna, która w jamie ustnej daje białe, siateczkowate prążki na policzkach, czasem bolesne nadżerki i zaczerwienienie dziąseł. Wymaga leczenia i regularnych kontroli.

Leukoplakia i erytroplakia

Biała (leukoplakia) lub czerwona (erytroplakia) plama, której nie da się zetrzeć i która nie ma innej oczywistej przyczyny. Mogą być zmianami przedrakowymi, dlatego zawsze wymagają oceny specjalisty, często z pobraniem wycinka. Szczególnie dotyczy to osób palących i pijących alkohol.

Brodawczaki i zmiany związane z HPV

Brodawkowate narośla na języku, podniebieniu lub wargach. Zwykle są łagodne i usuwa się je chirurgicznie. Niektóre typy wirusa HPV wiążą się z nowotworami jamy ustnej i gardła, dlatego zmian tego typu nie należy lekceważyć.

Zmiany na dziąsłach

Narośla na dziąśle to najczęściej nadziąślaki albo przetoki od chorych zębów. Opisujemy je w artykule o nadziąślakach. O zmianach koloru dziąseł piszemy w tekście o martwicy dziąsła.

Zmiany w jamie ustnej. Dlaczego zdjęcia nie wystarczą?

Pacjenci często szukają zdjęć zmian w jamie ustnej, żeby porównać je ze swoimi. Problem w tym, że wiele chorób wygląda bardzo podobnie, a o rozpoznaniu decydują szczegóły: czy zmiana jest twarda czy miękka, czy da się ją zetrzeć, jak długo się utrzymuje, czy boli. Lekarz ocenia zmianę w badaniu, a w razie wątpliwości pobiera niewielki wycinek do badania histopatologicznego. To prosty zabieg w znieczuleniu miejscowym, który daje pewne rozpoznanie.

Kiedy pilnie do lekarza?

• owrzodzenie, rana lub plama nie goi się w ciągu 2 tygodni,
• zmiana jest twarda, wrośnięta w podłoże lub szybko rośnie,
• krwawi bez wyraźnej przyczyny,
• pojawia się drętwienie języka, wargi lub brody,
• występują trudności w połykaniu, chrypka lub powiększony, niebolesny węzeł chłonny na szyi.

Nie oznacza to od razu nowotworu, ale takie objawy wymagają szybkiej diagnostyki.

Jak dbać o błonę śluzową jamy ustnej?

• rzucenie palenia i ograniczenie alkoholu,
• dokładna, ale delikatna higiena, w tym czyszczenie języka,
• regularne kontrole u stomatologa i higienizacje,
• dobrze dopasowane protezy i wygładzenie ostrych krawędzi zębów,
• samodzielne oglądanie jamy ustnej w lustrze raz w miesiącu.

Regularne wizyty kontrolne to najprostszy sposób, by wcześnie wychwycić zmiany, które wymagają leczenia. Zapraszamy do kontaktu.

Najczęściej zadawane pytania

Do jakiego lekarza ze zmianami w jamie ustnej?

Pierwszym krokiem może być stomatolog. Chorobami dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej zajmuje się periodontolog, a w razie potrzeby kieruje do chirurga szczękowego, dermatologa, laryngologa lub onkologa.

Jak nazywa się lekarz od dziąseł?

Periodontolog. Zajmuje się chorobami przyzębia, dziąseł i błony śluzowej jamy ustnej.

Kiedy zmiana w jamie ustnej jest niepokojąca?

Gdy nie goi się w ciągu 2 tygodni, jest twarda, szybko rośnie, krwawi bez przyczyny, towarzyszy jej drętwienie lub powiększony węzeł chłonny na szyi.

Narośl na języku. Do jakiego lekarza?

Najlepiej do stomatologa lub chirurga stomatologicznego. Większość narośli to zmiany łagodne, np. włókniaki lub brodawczaki, które usuwa się chirurgicznie i bada histopatologicznie.

Czy zdjęcia w internecie pomogą rozpoznać zmianę w jamie ustnej?

Nie. Wiele chorób wygląda podobnie, a o rozpoznaniu decydują badanie lekarskie i czasem badanie wycinka.

Źródła

• NHS: Mouth ulcers
• NHS: Mouth cancer